Wykład The hidden life of functional dyes, który poprowadził wybitny polski naukowiec, prof. Daniel Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN, poświęcony był niezwykłemu zagadnieniu barwników funkcjonalnych – substancji, które w przeciwieństwie do klasycznych barwników nadających jedynie kolor, pełnią istotne role w nowoczesnych technologiach i medycynie. Prelegent rozpoczął od porównania obu grup barwników, podkreślając, że tradycyjne barwniki mają jedno zadanie: nadawać barwę. Tymczasem barwniki funkcjonalne mogą – między innymi – emitować światło w zakresie bliskiej podczerwieni, co pozwala na zastosowanie ich w obrazowaniu biologicznym i diagnostyce.
Podczas wykładu prof. Gryko przedstawił najnowsze odkrycia w dziedzinie fluoroforów – związków chemicznych emitujących światło, a także omówił odkrycia dotyczące nowych heterocyklicznych struktur, które mają potencjał do wykorzystania w testach diagnostycznych, obrazowaniu komórkowym czy terapii fotodynamicznej (PDT) stosowanej w leczeniu nowotworów. Prelegent zwrócił uwagę, że choć na co dzień nie zdajemy sobie sprawy z ich obecności, barwniki funkcjonalne są obecne w wielu urządzeniach i procedurach medycznych, a ich znaczenie stale rośnie.
Po zakończeniu wykładu, podczas dyskusji, poruszono kwestie toksyczności barwników w przedmiotach codziennego użytku, wyzwań związanych z terapią fotodynamiczną przy użyciu dwufotonowej ekscytacji oraz mechanizmów pozwalających na selektywne wiązanie barwników z określonymi strukturami biologicznymi. Prelegent wyjaśnił, że inżynieria barwników wymaga precyzyjnego projektowania cząsteczek, uwzględniającego m.in. interakcje elektrostatyczne, właściwości membran komórkowych czy obecność specyficznych grup funkcyjnych.
Wykład pokazał, jak znacząco rozwinęła się ta dziedzina – od prostych barwników nadających kolor po zaawansowane cząsteczki wykorzystywane w medycynie i technologii. Obecnie obserwujemy dynamiczny rozwój tej rodziny związków, które mogą znacząco poprawić jakość życia, a ich „ukryte życie” jest coraz bardziej widoczne w nauce i praktyce.
