Wykład The Third Culture Kids: Costs and Benefits of Living in the Multicultural Worlds, który odbył się 22 maja 2025 roku, i który wygłosiła prof. Anna Kwiatkowska (Instytut Psychologii, Polska Akademia Nauk), dotyczył korzyści i wyzwań związanych z życiem tzw. Dzieci Trzeciej Kultury (Third Culture Kids, TCK), a także wpływu na ich tożsamość, dobrostan i adaptację społeczną.
Third Culture Kids to osoby, które dorastały w środowiskach wielokulturowych, często przemieszczając się między różnymi krajami w kluczowych latach rozwoju. Zjawisko to dotyczy dzieci wychowywanych poza kulturą kraju rodziców, żyjących w silnie mobilnych i międzynarodowych warunkach. Wykład opierał się na klasycznej definicji TCK, wskazując na unikalny sposób kształtowania tożsamości i przynależności. Jak podkreśliła prof. Anna Kwiatkowska, dzieci te nie utożsamiają się jednoznacznie z żadną kulturą narodową, lecz tworzą tzw. trzecią kulturę: wspólny system wartości ludzi wychowanych w ruchu, międzykulturowości i różnorodności.
Jednym z kluczowych zagadnień omawianych w wykładzie była tożsamość kulturowa oraz sposoby radzenia sobie z wielokulturowością. Przedstawiono trzy strategie zarządzania wielokulturową tożsamością: kategoryzację (wybór jednej kultury jako dominującej), kompartmentalizację (przełączanie się między tożsamościami zależnie od kontekstu) i integrację (łączenie elementów wielu kultur w jedną spójną tożsamość). Jak wynika z badań, integracja tożsamości koreluje z wyższym poziomem dobrostanu psychicznego, satysfakcji z życia, otwartości umysłowej oraz postawami prośrodowiskowymi. Z kolei osoby kategoryzujące lub kompartmentalizujące tożsamości często doświadczały większych trudności emocjonalnych i poczucia wyobcowania.
Mimo trudnych aspektów – między innymi utrata relacji, częste przeprowadzki czy poczucie braku zakorzenienia – wiele dzieci TCK wskazuje na wyjątkowe zdolności nabyte dzięki temu stylowi życia, w tym wysoko rozwinięte kompetencje społeczne (np. umiejętność „czytania” emocji i zachowań ludzi), łatwość nawiązywania kontaktów, biegłość językowa oraz szerokie spojrzenie na świat.
Jak zaznaczyła prof. Anna Kwiatkowska, wyniki badań pokazują, że TCK są częściej lepiej wykształceni niż ich rówieśnicy (81% zdobywa tytuł licencjata, a wielu kontynuuje studia magisterskie i doktoranckie), osiągają wyższe stanowiska i częściej angażują się w działania na rzecz społeczeństwa.
Wbrew częstemu skupieniu się na problemach TCK, podczas wykładu podkreślono, że przy odpowiednim wsparciu i możliwości integracji kulturowej, dzieci TCK rozwijają unikalne zasoby psychiczne i społeczne, które pozwalają im skutecznie funkcjonować w globalnym świecie.
