Z końcem września 2025 roku w PAN Stacji Naukowej w Paryżu odbył się trzeci wykład zorganizowany w ramach serii „Spotkań z nauką” – „Disinformation Decoded: Unmasking Fake News in Science” – który poprowadziła dra Katarzyna Bąkowicz (Uniwersytet SWPS, Polska Akademia Umiejętności), ceniona komunikolożka i medioznawczyni. Wykład poświęcony był analizie zjawiska dezinformacji w sferze nauki.

Podczas wykładu dra Katarzyna Bąkowicz omówiła między innymi różnicę pomiędzy fake a false newsami wraz z ich rodzajami, dezinformację wizualną, kabiny pogłosowe, a także rodzaje dezinformacji w nauce. Jako podstawowe rodzaje dezinformacji prelegentka wskazała:

– disinformation (świadome wprowadzanie w błąd),

– misinformation (świadome rozpowszechnianie fałszywych treści),

– malinformation (prawdziwe informacje wykorzystywane w niewłaściwy sposób).

Wskazała, że tak zwane fake news rzadko są w pełni nieprawdziwe, często zawierają elementy prawdziwe, co utrudnia ich rozpoznanie.

W kontekście dezinformacji w nauce dra Bąkowicz zwróciła uwagę na pseudonaukę, paranaukę, fałszywą naukę, czy też junk science, które fałszują obraz rzeczywistości przy wykorzystaniu języka naukowego w celu pozyskania wiarygodności, oraz drapieżne czasopisma, w których publikowane są artykuły bez należytej recenzji. W ostatnim aspekcie wykładowczyni podała przykład eksperymentu z fikcyjną naukowczynią, Anną O. Szust, który został przeprowadzony przez dr. hab. Emanuela Kulczyckiego z zespołem (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). Celem eksperymentu była prowokacja ujawniająca praktyki stosowane przez drapieżne czasopisma, ukazująca skalę tego zjawiska.

Na koniec dra Katarzyna Bąkowicz przedstawiła metody identyfikacji dezinformacji oraz dobre praktyki w zakresie budowania przeciwko niej odporności. Dotyczy to przede wszystkim rozwijania umiejętności krytycznego myślenia i unikania pośpiechu, ale i weryfikacji: źródeł, metodologii oraz autora wraz z jego/jej afiliacją.

Jak zaznaczyła dra Bąkowicz, odpowiedzialność za przeciwdziałanie dezinformacji spoczywa na nas wszystkich, nie tylko na określonej grupie społecznej.