Autor: fus

Druga wojna światowa spowodowała w Bibliotece znaczne spustoszenie. Placówka ta należała do najbardziej zniszczonych obiektów naukowo-kulturalnych we Francji, zbiory zostały wywiezione do Niemiec, z wyjątkiem najcenniejszych, ukrytych przez Franciszka Pułaskiego. Zaraz po zakończeniu działań wojennych wszyscy pracownicy ponownie podjęli pracę w Bibliotece, wywiezione zbiory wróciły – via Biblioteka Narodowa w Warszawie – do Paryża. Zaczęto też restaurować pomieszczenia biblioteczne, wznowiono działalność naukową i dydaktyczną. Pierwsze zebrania publiczne odbyły się już pod koniec 1944 roku. Później działalność naukową trzeba było jednak ograniczyć. Z paryskim Instytutem Katolickim uzgodniono, że od roku akademickiego 1945/46 przejmie on działalność dydaktyczną Ośrodka Studiów Polskich, zaś reaktywowane Towarzystwo Historyczno-Literackie rozpoczęło działalność odczytową.

W Polsce niepodległej Biblioteka Polska wraz ze Stacją Naukową stała się największą zagraniczną placówką naukową w Paryżu. W 1921 roku odwiedził ją Naczelnik Państwa marszałek Józef Piłsudski. Rangę Stacji podniosło również zacieśnienie stosunków polsko-francuskich. Po śmierci Władysława Mickiewicza (1926) stanowisko delegata PAU przy Bibliotece Polskiej i Stacji Naukowej objął Franciszek Pułaski, dotychczasowy przewodniczący Rady Naukowej MSZ.

Powstanie polskiej Stacji Naukowej w Paryżu wpisuje się w różne wydarzenia i procesy historyczne, związane jest z losami emigracji polskiej we Francji. W XIX wieku nastąpił rozwój instytucji chroniących dziedzictwo narodowe, a także zmiany o charakterze ogólnoeuropejskim w zakresie form działalności naukowej polegające m.in. na powoływaniu placówek badawczych poza granicami.

Andrzej BrzezieckiW.A.B., 2009 Rozmowy kontrolowane o Polsce i Polakach półwiecza...